Ders 1 Genel Hükümler ile Tanımlar

GENEL ESASLAR İLE TANIMLAR

Jandarmanın birinci derecede önemli işlevi, suçların işlenmemesi için gerekli önlemleri almaktır. Jandarma ülkemizin %92’sinde görev yapan bir kolluk kuvvetidir. Sorumluluk alanı genelde kırsal bölgeleri, köy ve kasabaları kapsar.

Emniyet ve asayişin sağlanmasından Türkiye genelinde İçişleri Bakanı, illerde valiler, ilçelerde kaymakamlar sorumludur. İçişleri Bakanı, valiler ve kaymakamlar; emniyet ve asayişi sağlama görevini jandarma, polis ve sahil güvenlik vasıtasıyla yürütmektedirler.

Jandarma Genel Komutanlığının kuruluş ve kadrolarıyla konuş yerleri, İçişleri Bakanlığı tarafından düzenlenir.

Ancak Jandarma birlikleri; seferberlik ve savaş hallerinde, Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenecek bölümleriyle Kuvvet Komutanlıkları emrine girer, kalan bölümüyle normal görevlerine devam eder.

Ayrıca, Jandarma birlikleri; Genelkurmay Başkanlığının talebi üzerine İçişleri Bakanının, illerde ise garnizon komutanının talep etmesi halinde valinin onayıyla kendilerine verilen askeri görevleri de yaparlar.

Jandarma birliklerinin kuruluş ve konuşlarının düzenlenmesinde mülki taksimat esas alınır. Ancak geçici olarak birden çok ili içine alan bölge teşkilatı da kurulabilir. Bölge Komutanı, bölge teşkilatının konuşlu bulunduğu ilin valisine karşı sorumlu olarak görev yapar. Jandarma, genel olarak il ve ilçe belediye sınırları dışında kalan yerlerde görev yapmaktadır.

Mevzuatta geçen Bakan, İçişleri Bakanı, Bakanlık ise İçişleri Bakanlığı‘dır.

TANIMLAR

Asayiş

Hukuka uygun ve gerekli önlemlerin alınması sonucu, Devlete, topluma, kişilere, mal ve eşyalara yönelik tehlike, kaza ve sabotajların söz konusu olmadığı bir ortamı, düzensizlik ve karışıklıkların önlendiği, hayatın normal akışının sağlandığı hali, dirlik ve düzenin varlığı konusunda kamuda oluşan yerleşik ve yaygın inançtır.

Emniyet

Devlete, topluma, kişilere, mal ve eşyalara yönelik tehlike, kaza ve sabotajları önlemek için alınan hukuka uygun önlemlerin tümünü ve bu önlemlerin alınmış bulunduğu haldir.

Emniyet ve asayişi etkileyen faktörler şunlardır.

• • • • Sosyal durum,
      • Kamu düzenine yön veren kanunlar,
      • Suçları doğuran nedenler,
      • Etnik durum,
      • İklim ve coğrafi koşullar,
      • Ekonomik düzen,
      • Ulaşım imkânları,
      • Dini inançlar,
      • Gelenek ve görenekler,
      • Siyasi tutum ve görüşler,
      • Kolluk kuvvetlerinin teşkilât konuş,
      • Çalışma sistemleri ile kullanılma prensipleri,

Emir

Göreve ait bir talep ya da yasağın söz, yazı ve sair suretle ifadesidir.

Genel Kolluk

Kamu düzeninin korunmasını sağlayan, mevzuatla verilen görevleri yerine getiren ve silah kullanma yetkisini haiz Bakanlığa bağlı jandarma, sahil güvenlik ve polis’tir.

Özel Kolluk

Devlet ve yetkili diğer kamu tüzel kişilerince, özel kanunlar çerçevesinde kurulup teşkilatlandırılan, kendi görev alanında güvenliği sağlamak amacı taşıyan ve jandarma, sahil güvenlik ve polis dışındaki kolluk birimleridir.

Kolluk Yetkisini Kullanan Kamu Görevlileri

Doğrudan kolluk yetkisine sahip olmamasına rağmen görevi gereği, o an için ve görev sonuçlanıncaya kadar geçici olarak kolluk yetkisini kullanan kamu görevlisidir. Gemi kaptanı, makinist, köy muhtarı vs.

Genel kolluk ve özel kolluk arasındaki farklar; görev alanları,  yetkileri ve bağlı oldukları makamdır. Genel kolluk özel kolluğun yetkilerini yürütebilir ancak özel kolluk aynı işi yapamaz. Genel kolluk ülkenin tümünde, özel kolluk ise sadece yetki verilen alanlarda görev yapar.

Özel kolluk teşkilâtlarına bağlı amir ve memurlar, Jandarmanın görev alanı içerisine giren bir olayla karşılaştıklarında, kanun ve nizamlarda başka bir hüküm yoksa olaya el koyar ve Jandarmaya haber verirler. Kaybolma ihtimali olan her türlü delili toplar, olay yerini korur ve önlem alır, olay faillerini yakalar ve Jandarmaya teslim ederler.

Özel kolluğun görevli olduğu konular jandarma/polisin görev alanına girmez. Ancak; genel kolluk olarak jandarma/polis asli görevi olan genel emniyet ve asayiş hizmetlerini yürütürken, özel kolluğun görev alanına giren konularda da bu teşkilata mensup memur bulunmadığında bu duruma el koymaya yetkilidir. Örneğin; orman alanında ağaç kesme olayı gibi.

Görev

Mevzuat gereğince yapılması ya da yapılmaması öngörülen hususlar ile amir tarafından verilen emirlerdir.

Jandarma

Türkiye Cumhuriyeti Jandarması, emniyet ve asayiş ile kamu düzeninin korunmasını sağlayan ve diğer kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin verdiği görevleri yerine getiren silahlı genel kolluk kuvvetidir.

Jandarma Asayiş Komando Birlikleri

Gerektiğinde bağlı olduğu il jandarma komutanlığının diğer birliklerini takviye etmek, her türlü toplumsal olaylara süratle müdahale etmek, terörle mücadele faaliyetlerini yürütmek, takip ve tenkil harekatını yürütmek amacıyla Bakanlıkça gerek görülecek yerlerde konuşlandırılan genel kolluk birlikleridir.

Jandarma Asayiş Noktası

İhtiyaç üzerine mülki amirin onayı ile emniyet ve asayiş ile kamu düzeninin korunması amacıyla geçici olarak teşkil edilen jandarma birimidir.

Jandarma Kriminal Birimleri

Jandarma Kriminal Daire Başkanlığı (JKDB), Jandarma kriminal laboratuvar amirlikleri, olay yeri inceleme timleri (OYİT), patlayıcı madde imha timleri ile kriminal alanda görev yapacak diğer özel maksatlı (felaket kurbanlarını kimliklendirme ve benzeri) timlerdir.

Jandarma Komando Birlikleri

Jandarma Genel Komutanlığının ihtiyatını oluşturmak üzere gerektiğinde mahalli jandarma birliklerinin gücü dışına çıkan toplumsal olaylara müdahale etmek ve terörle mücadele faaliyetlerini yürütmek amacıyla Bakanlıkça gerek görülen yerlerde konuşlandırılan birliklerdir.

Kamu Düzeni

Emniyet ve asayiş, huzur ve sükun, genel sağlık ve genel ahlak unsurlarından oluşan, hak ve hürriyetlerin tam olarak kullanımına elverişli ortamdır.

Kapalı Yerler

Konut, işyerleri ve eklentileri ile bunların dışında olsa bile zilyedinin rızası bulunmadıkça girilmemesi gerektiğini belirtir şekilde etrafı çit, parmaklık, duvar ve benzeri engellerle çevrili yerlerdir (depo, ardiye, geçici yatma yerleri, deniz araçlarında şahsi maksatla kullanılan kamara ve oda benzeri alanları).

Konuş

Birlik ve kurumların, hizmet barınma, eğitim, tatbikat ve harekata hazırlanma bakımından bulunduğu yerdir.

Mülki Amir

İllerde vali, ilçelerde kaymakam’dır.