Ders 3 Jandarma Genel Komutanlığının Görevleri, Sorumluluk Alanı ve Yetkileri

JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞININ GÖREVLERİ; SORUMLULUK ALANI VE YETKİLERİ

a. Görev ve Sorumluluk Alanı

Jandarmanın genel olarak görev ve sorumluluk alanı, polis ve sahil güvenlik teşkilatının görev alanının dışı olup, bu alanlar il ve ilçe belediye sınırları dışında kalan ya da polis ve sahil güvenlik teşkilatı bulunmayan yerlerdir. Ancak, belediye sınırları içinde olmakla birlikte, hizmet gerekleri bakımından uygun görülen yerler, jandarmanın görev ve sorumluluk alanı olarak belirlenebilir.

İçişleri Bakanının kararıyla bir il veya ilçenin tamamı polis ya da jandarma görev ve sorumluluk alanı olarak belirlenebilir.

(1) Görev Sınırı

Jandarmanın görevlerini yerine getirirken amacı; insana, taşınır ve taşınmaz eşyaya en az zarar verilerek, bozulan kanun ve nizam ortamını yeniden kurmaktır.

Jandarmanın görevleri “Mülki Görevler, Adli Görevler ve Askeri Görevler” olmak üzere üçe ayrılır.

Mülki Görevler

Emniyet ve asayiş ile kamu düzenini sağlamak, korumak ve kollamak, kaçakçılığı men, takip ve tahkik etmek, suç işlenmesini önlemek için gerekli tedbirleri almak ve uygulamak, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinin dış korumalarını sağlamak, trafik hizmetlerini yürütmek, arama kurtarma görevlerini yapmak, hassas ve kritik öneme sahip tesislerin korunmasına ilişkin önlemleri ilgili kuruluşlarla işbirliği içinde sağlamak, adli görevler ve askeri görevler dışında kalan ve mevzuat hükümlerinin icrası ile bunlara dayalı emir ve kararlarla jandarmaya verilen görevleri yapmaktır.

Adli Görevler

İşlenmiş suçlarla ilgili olarak kanunlarda belirtilen işlemleri yapmak ve bunlara ilişkin adli hizmetleri yerine getirmektir.

Askeri Görevler

Kanunlarla verilen askeri hizmetleri yerine getirmektir. Seferberlik ve savaş hallerinde Cumhurbaşkanının uygun gördüğü bölümleriyle kuvvet komutanlıkları emrinde görev icra etmek ile Genelkurmay Başkanının talebi üzerine İçişleri Bakanının, illerde ise Garnizon Komutanının talebi ve valinin onayıyla verilen askeri görevleri icra etmek.

Jandarma birlikleri; seferberlik ve savaş hallerinde, Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenecek bölümleriyle Kuvvet Komutanlıkları emrine girer, kalan bölümüyle normal görevlerine devam eder.

Ayrıca, Jandarma birlikleri; Genelkurmay Başkanlığının talebi üzerine İçişleri Bakanının, illerde ise garnizon komutanının talep etmesi halinde valinin onayıyla kendilerine verilen askeri görevleri de yaparlar.

NOT: Kanunlar ve diğer mevzuat hükümleri ile bunlara dayalı olarak yetkili makamlar tarafından verilen emir ve kararlarda öngörülmeyen hiçbir görev jandarmadan istenemez.

(2) Jandarmanın Görev Alanı Sayılacak Haller

Jandarma sorumluluk alanı dışında olmakla birlikte;

• • • • Polis teşkilatı kurulmamış olması nedeniyle,
      • Özel kolluk kuruluşlarının sorumluluk alanına giren yerlerde, jandarmayı ilgilendiren ihlal ya da suç işlenmesi nedeniyle,
      • Özel kolluk kuruluşlarının sorumluluk alanına giren konularda, bu kuruluş ve kuvvetlerin yokluğundan ötürü meydana gelen ihlal ya da suçlar nedeniyle,

jandarmanın görevlendirilmesi ya da kendiliğinden olaya el koyması mümkündür. Bu gibi durumlarda jandarmanın görev yaptığı o yer, jandarmanın görev alanı sayılır.

(3) Jandarma Birimlerinin Sorumluluk Alanının Belirlenmesi

Jandarmanın genel olarak görev ve sorumluluk alanı; polis görev sahası dışı olup, bu alanlar il ve ilçe belediye hudutları haricinde kalan veya polis teşkilatı bulunmayan yerlerdir. Ancak, belediye sınırları içinde olmakla birlikte hizmet gerekleri bakımından uygun görülen yerler, jandarmanın görev ve sorumluluk alanı olarak tespit edilebilir.

İçişleri Bakanının kararıyla bir il veya ilçenin tamamı polis ya da jandarma görev ve sorumluluk alanı olarak belirlenebilir.

Jandarma veya emniyet teşkilatı, kendi sorumluluk sahasında yetersiz kaldıkları veya kalacaklarının değerlendirilmesi halinde, mahalli mülki amirler tarafından birbirlerinin sorumluluk sahalarında geçici olarak görevlendirilebilirler.

Jandarma, kendisine verilen görevlerin ifası sırasında silah kullanma yetkisine sahiptir.

İl ve ilçelerdeki jandarma ve polis sorumluluk alanlarının sınırları, ilçelerde kaymakam, illerde vali veya görevlendireceği vali yardımcısı başkanlığında jandarma ve emniyet temsilcilerinin katılacağı bir komisyon tarafından belirlenir. Komisyon, vali veya kaymakamın çağrısı üzerine toplanır. Büyükşehir, il veya ilçe belediyesi kurulması, kaldırılması ya da kentleşme veya diğer sebeplerle sınırlarda değişiklik olması halinde, değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç üç ay içerisinde sorumluluk alanları yeniden düzenlenir.

Komisyon tarafından alınan kararlar İçişleri Bakanının onayıyla yürürlüğe girer. Belirlenen sorumluluk alanlarının sınırları karara eklenen bir harita veya kroki üzerinde gösterilir.

Emniyet ve asayiş ile görevli jandarma birliklerinin kuruluş ve konuşlarının düzenlenmesinde zorunlu haller dışında mülki taksimat esas alınır.

Sorumluluk alanlarının sınırlarının belirlenmesinde kolluk birimleri arasındaki anlaşmazlıklar, mülki amir tarafından kesin olarak çözümlenir.

Sorumluluk alanını belirleyen karar doğrultusunda devir ve teslim ile ilgili işlemler en geç üç ay içerisinde tamamlanır.

Sorumluluk alanlarını belirleyen karar ve ekindeki harita veya kroki ile diğer eklerin birer örneği mülki amirlik tarafından, jandarma ve emniyet birimleri ile İçişleri Bakanlığına gönderilir.

İlgili kolluk birimi, sorumluluk alanlarında yapılan değişikliğe göre, teşkilatlanma, planlama, bütçeleme, personel istihdamı konularında gerekli idari işlem ve düzenlemeleri yapar ve tedbirleri alır.

Gerekli hallerde İçişleri Bakanı tarafından, Emniyet Genel Müdürlüğü, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Jandarma Genel Komutanlığı arasında her kademedeki personel, geçici olarak görevlendirilebilir. İçişleri Bakanı bu yetkisini il valilerine devredebilir.

Ayrıca, İçişleri Bakanının onayıyla; Emniyet Genel Müdürlüğü, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Jandarma Genel Komutanlığı silah, mühimmat, teçhizat, taşıt ve diğer taşınırları ile taşınmazlarını birbirlerine geçici olarak tahsis edebilirler veya bedelsiz olarak devredebilirler.

b. Jandarmanın Görevleri

(1) Mülki Görevler

Jandarmanın öncelikli görevi mülki görevdir. Mülki görevler, genel olarak suç işlenmesini önlemek maksadıyla önceden yapılan faaliyetleri kapsar.

Jandarma, emniyet ve asayiş ile kamu düzenini sağlamak, suç işlenmesini önlemekle görevlidir. Jandarma; belli başlı mülki görevleri şunlardır;

• • • • Halkın can, ırz ve malını korumak.
      • Suç işlenmesini önlemek ve kamu düzenini sağlamak için gerekli önlemleri almak.
      • Asayişi, kamunun ve kişilerin güvenliğini ve konut dokunulmazlığını korumak.
      • Anayasada ve kanunlarda düzenlenen hak ve hürriyetlerin güvenli şekilde kullanılması için gerekli önlemleri almak.
      • Kamunun huzur ve sükûnunu bozan, kanunlara aykırı eylemlere engel olmak.
      • Yardım isteyenlere, korunmaya muhtaç çocuklarla yardım gereken küçüklere, engelli, hasta, yaşlı kimselerle, düşkün ya da kimsesizlere ve yabancılara yardım etmek.
      • Her türlü kaçakçılığa engel olmak.
      • Ceza infaz kuramlarının dış korumalarını sağlayıcı önlemleri alır, tutuklu ve hükümlülerin sevk ve nakilleriyle muhafazalarını sağlamak.
      • Emniyet ve asayişin sağlanması, suçların ortaya çıkarılması, işlenmiş suçlarda faillerin tespiti ve yakalanması maksadıyla istihbarat toplar, diğer istihbarat ve kolluk birimleri ile işbirliği yapar, bilgi paylaşmak.
      • Suçların önlenmesi maksadıyla diğer kolluk birimleri, kamu kurumlan, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşları ile işbirliği yapar ve projeler yürütmek.
      • Trafik hizmetlerini yürütür, meydana gelen trafik kazalarıyla ilgili işlemleri yapmak.

Jandarmanın “Mülki Görevlerini” açıklayalım.

Halkın Can, Irz ve Malının Korunmasına İlişkin Görevler

Halkın can, ırz ve malının korunması konusunda, genel ve koruyucu önlemler alınmalıdır.

Kişisel koruma ve kollama ancak, mevzuatta özel hüküm bulunması durumunda veya özel nitelik taşıyan durumlarda yetkili mülki amirin emriyle yerine getirilir.

Olağanüstü Durum ve Olaylara İlişkin Görevler

Jandarma; yangın, sel, deprem, toprak kayması, çığ ve benzeri olaylardan bilgi edindiğinde, kendi amirlerine ve ilgili kamu görevlilerine haber verir.

Olaya müdahale etmesi durumunda, düzenlenen tutanağın bir örneğini mülki amire, bir diğer örneğini de Cumhuriyet Savcılığına verir.

Bulaşıcı Hastalıklar ve Kuduz ile Akıl Hastalarının Şevkine İlişkin Görevler

Jandarma; bulaşıcı insan ya da hayvan hastalıklarını öğrendiğinde, konuya ilişkin mevzuat çerçevesinde, öncelikle ilgililere haber verir ve kendi bölgelerinde gereken diğer önlemleri alır.

Jandarma, kendi görev alanındaki kuduz hayvanları ya da bu hayvanlar tarafından ısırılmış kimseleri ilgili sağlık kuruluşlarına ivedilikle bildirir, yardım istenmesi halinde yardım istemlerini yerine getirir.

Konut Dokunulmazlığına İlişkin Görevler

Konut dokunulmazlığını sağlamak amacıyla jandarma kendi görev ve sorumluluk alanı içinde;

• • • • Genel kollama ve koruma önlemleri alarak konutları korumakla,
      • Konut dokunulmazlığı ve konutta oturanların kişisel güvenliklerinin ihlal edileceği hakkında bilgi olduğu durumlarda, mevzuata uygun olarak mülki amirce verilen emir üzerine, o bölgedeki güvenlik önlemlerini artırmakla,
      • Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğini korumakla,

yükümlüdür.

Hak ve Hürriyetlerin Korunmasına İlişkin Görevler

Jandarma; kişilerin anayasada ve kanunlarda düzenlenen hak ve hürriyetlerini kullanmaları için gerekli önlemleri alır ve hukuk dışı eylem ve davranışları önler.

Ateşli Silahlar, Bıçaklar ve Diğer Aletler ile Av Tüfeklerine İlişkin Görevler

Jandarma;

• • • • Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmelik uyarınca valiler tarafından verilecek izin belgesine ilişkin işlemleri,
      • Avda ve Sporda Kullanılan Tüfekler, Nişan Tabancaları ve Av Bıçaklarının Yapımı, Alımı, Satımı ve Bulundurulmasına Dair Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik uyarınca verilecek izin belgelerine ilişkin işlemleri,

yürütmekle sorumludur. Bu görevler çerçevesinde, denetim yapar.

Umuma Açık İstirahat ve Eğlence Yerlerine İlişkin Görevler

Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatı jandarma sorumluluk alanında,  jandarmanın görüşü alındıktan sonra belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeler; bu alanların dışında il özel idareleri tarafından verilir.

Jandarma görüşünü genel güvenlik ve asayiş açısından belirtir ve bu görüşü yedi gün içinde verir.

İzin alınmadan açılan umuma açık istirahat ve eğlence yerleri kapatılır.

Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri için düzenlenen işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının bir örneği jandarmaya gönderilir.

Jandarma tarafından kat’i delil elde edilmesi halinde;

• • • • Kumar oynanan umumi ve umuma açık yerler ile her çeşit özel ve resmi kurum ve kuruluşlara ait lokaller,
      • Mevzuata aykırı bir şekilde uyuşturucu madde imal edilen, satılan, kullanılan, bulundurulan yerler,
      • Mevzuata aykırı faaliyet gösteren genelevler, birleşme yerleri ve fuhuş yapılan evler ve yerler,
      • Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, anayasal düzenine, genel güvenliğe ve genel ahlaka zararı dokunacak oyun oynatılan, temsil verilen, film veya videobant gösterilen yerler ile internet üzerinden yapılan yayınlara izin verilen yerler,
      • Derneklere, sendikalara, loca ve kulüplere, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile benzeri kurum ve kuruluşlara ait ve yalnız üyelerinin yararlanması için açılan lokallerden, birden fazla denetim sonunda ve yazılı ihtara rağmen, mevzuata aykırı faaliyet göstererek umuma açık yer durumuna geldiği tespit edilenler,
      • Her türlü denize elverişli araçla günübirlik tur düzenleyen veya her türlü mal ve hizmet satanlardan, müşteriye faaliyetlerini duyururken veya müşteri kabul ederken çevreyi veya müşteriyi rahatsız edecek yöntemler kullananlar,

gerekli işlemler yapılmak üzere mülki amire bildirilir.

İnternet Toplu Kullanım Sağlayıcılarının Denetimine İlişkin Görevler

İnternet Toplu Kullanım Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik kapsamındaki işyerlerinin açılması, izin alınmadan açıldığı tespit edilen işyerlerinin kapatılması, işyerlerinin uyması gereken kurallara uyulmasının sağlanması mülki amirin emriyle yapılır.

Jandarma bu işyerlerini genel güvenlik ve asayiş yönünden denetler ve denetleme sonuçlarını gereği yapılmak üzere mülki amire bildirir.

Gürültünün Yasaklanmasına İlişkin Görevler

Mesken içinde ve dışında saat yirmi dörtten sonra her ne suretle olursa olsun civar halkının rahat ve huzurunu bozacak surette gürültü yapanlar jandarma tarafından yasaklanır.

Düğün, nişan, konser, panayır, festival ve benzeri toplanmalarda kamu düzeninin korunmasına yönelik tedbirlerin alınmasına imkân sağlamak için ilgililer kırk sekiz saat önce mülki amire bildirimde bulunmak zorundadır.

Yardım Gerekenlere İlişkin Görevler

Yardıma muhtaçların, kimsesiz çocukların, düşkün durumda bulunanların kanuni temsilcileri bunları teslim almaktan kaçındıklarında, durum tutanakla saptanır ve kanuni işlem yapılır.

Korunmaya, bakıma, yardıma ihtiyacı olan aile, çocuk, engelli ve yaşlılar ile sosyal hizmetlere ihtiyacı olan diğer kişileri, Sosyal Hizmetler Kanunu hükümlerine istinaden, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı yetkililerine bildirmek ve bu kişilere ilişkin incelemelerde söz konusu Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı yetkilileri ile işbirliği içinde bulunmakla görevlidir.

Sorumluluk alanında, şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi altında bulunan kadınların, çocukların, aile bireylerinin ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişilerin korunması ve bu kişilere yönelik şiddetin önlenmesi amacıyla,6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanuna istinaden tedbir alır, gecikmeksizin mülki amir ve yetkili mercilere bildirir.

Özel Kolluk ve Özel Güvenlik Teşkilatlarının Görev Alanına Giren Konulara İlişkin Görevler

Özel kolluk, jandarmanın görevine giren bir olayla karşılaştığında, olaya el koyar, jandarmaya haber verir, delilleri toplayarak delillerin kaybolmasını önler, olay yerini korur ve olayla karışanları yakalar.

Özel kolluk veya özel güvenlik teşkilatı personelinin bulunmadığı durumlarda, jandarma, kendi görev ve sorumluluk alanı içinde olmak kaydıyla, bunlara ait yetkileri kullanır ve görevleri yürütür. Bu konuda jandarma kanunlara aykırı hareketlerin önlenmesi ve işlenmiş olan bir suçta acele tedbirler alır, yapılan işlemler soruşturmanın sonuçlanması için (bilgi ve belgeler) özel kolluk veya özel güvenlik teşkilatına devredilir.

Jandarma, kendi görev ve sorumluluk alanında, mülki amirin emri veya onayıyla; devlete, il özel idaresine, belediye ve köylere ait olan veya bunlara bağlı bulunan veya bunların gözetim ve denetimi altında iş gören daire ve müesseselerle diğer bütün gerçek ve tüzel kişiler tarafından işletilen mali, ticari, sınai ve iktisadi müesseseler, işletmeler, ambarlar, depolar ve sair uzman, fen adamı, teknisyen, işçi gibi personel bulunduran yerleri gözetim ve denetimi altında bulundurur. Jandarma, bu yerlerde bulunan ve çalışanların kimlik ve nitelikleri hakkında mülki amirin onayıyla bu yerlerden bilgi isteyebilir.

Ceza İnfaz Kurumlarının Dış Korunmasına İlişkin Görevler

Ceza infaz kurumlarının dış korunması jandarmaya aittir.

Jandarma, ceza infaz kurumlarının dışarıdan emniyet ve koruma tedbirlerini almak, tutuklu ve hükümlülerin kaçmalarına engel olmakla görevlidir.

Jandarmaların hükümlü ve tutuklularla görüşmeleri ve ilişki kurmaları, ceza infaz kurumlarının içindeki iş ve işlemlere karışmaları yasaktır.

Ceza infaz kurumlarının içinde burada görevli olanlarca bastırılamayacak genel bir hareket ve kargaşa meydana geldiğinde, ceza infaz kuramlarının müdürü veya vekili veya infaz koruma memurlarının başvurusu üzerine jandarma olaya müdahale eder.

Jandarma hiçbir şekilde ceza infaz kurumlarının iç işlerinde ve infaz koruma memurluğu görevlerinde kullanılamaz.

Tutuldu ve Hükümlülerin Soruşturma ve Duruşmaya Götürülmesine İlişkin Görevler

Soruşturma ve duruşmalar için adli mercilere götürülecek tutuklu ve hükümlülerin isim listesi, İnfaz Kurum Müdürü tarafından, korama görevini yürüten jandarma komutanına yazı ile bildirir.

Hükümlü ve tutukluların gerek yolda gerek adliyede başkalarıyla görüşmelerine ve bir şey alıp vermelerine izin verilmez.

Hükümlü ve tutuklular, Cumhuriyet Savcısının, hâkimin ya da mahkemenin önüne götürüldüğünde, inzibat aletleri takılmış ise çıkarılır ve bağlı olmayarak girmeleri sağlanır. Bu yerlerden çıkışta inzibat aletleri tekrar takılabilir.

*Sevk ve Nakil İşlemi

Bir ceza infaz kurumundan diğer bir ceza infaz kurumuna gönderilmesi gereken tutuklu ve hükümlüler, kanunen yetkili makamın yazılı istemi üzerine, jandarma kuvvetlerince istenilen yere götürülürler.                                                               

*Sevk ve Ulaşım Aracının Seçilmesi

Hükümlü ve tutukluların sevk ve nakillerinin bu iş için ayrılmış olan ceza infaz kurumu araçlarıyla yapılması esastır. Yoksa, öncelikle kamuya ait kitle ulaşım araçlarından ya da diğer toplu taşıma araçlarından yararlanılır.

Sağlık mazereti bulunanlar ile zorunlu haller dışında özel taşıtlarla sevk yoluna gidilemez. İhtiyaç durumunda uçak ile sevk yapılabilir.

Jandarmaya ait hizmet araçları sevklerde kullanılmaz.

*Sevk ve Nakil Edilecek Tutuklu ve Hükümlülerin Teslim Alınması

Tutuklu veya hükümlülerin teslim alınması sırasında, sevk ve nakli istenen kişi olup olmadığına bakılarak, üst araması yapılır.

Yanlarında para ve kıymetli eşya vs varsa teslim alınır ve teslim alınan nesnelerin cins ve miktarlarını gösterir belge ile tutanak tutularak, bir sureti tutuklu veya hükümlülere verilir. Yapılan bu işlem sevk pusulasına yazılır. Bu nesneler, sevk/nakil edilecek yere varıldığında, tutanakla, tutuklu veya hükümlülerin yanında ilgili kurum yetkililerine teslim edilir.

Sağlık açısından sevke engel bir durumun varlığı doktor raporuyla saptandığında sevk yapılmaz. Durum, ilgili makama yazıyla bildirilir.

*Sevk Edilen Tutuklu ya da Hükümlünün Yolda Hastalanması

Sevk ve nakil sırasında tutuklu ya da hükümlü yolda hastalandığında, hekim ya da sağlık kuruluşu bulunan en yakın jandarma birliğine kadar götürülerek muayene ve tedavileri yaptırılır.

Hükümlü veya tutuklunun yola devam edemeyecekleri hekim muayenesi ile anlaşılırsa; kişinin iyileştikten soma usulüne uygun biçimde sevk edilmek üzere, bütün eşya ve evrakı ile birlikte Cumhuriyet Savcısının talimatıyla belirlenecek ceza ve tutukevine teslim edilir.

*Sevk Edilen Tutuklu ya da Hükümlünün Yolda Ölmesi

Sevk ve nakil sırasında tutuklu ya da hükümlülerden birisi öldüğünde durum en yakın jandarma birliği komutanlığına ve bu komutanlık tarafından da o yerin Cumhuriyet Savcılığına bildirilir. Bu konuda devriye komutanı tarafından düzenlenecek tutanak, ilgili makama verilir.

*Sevk ve Nakil Sırasında İsyan ve Firara Teşebbüs

Sevk ve nakil sırasında tutuklu veya hükümlülerin isyan ya da firar hazırlığı içinde olduklarından kuşkulanıldığında, ilk olarak, sevke görevli devriye komutanı tarafından, böyle bir harekete kalkıştıklarında silah kullanılacağı ihtar edilir. Bu ihtara uymayarak firara teşebbüs etmeleri durumunda firarın başka şekilde önlenmesine imkân bulunmazsa silah kullanılır.

Silah kullanma sonunda tutuklu ya da hükümlülerden birisi yaralandığında veya öldüğünde durum en elverişli haberleşme aracı ile en yakın jandarma komutanlığına ve bu komutanlıkça da o yerin Cumhuriyet Savcılığına bildirilir. İlgili jandarma birim komutanının vereceği emre göre hareket edilir. Yaralının iyileştirilmesi için önlem alınır ve durum bir tutanakla saptanır.

Bu gibi durumlarda diğer tutuklu ve hükümlülerle sevkle görevli jandarmaların sevke devam edip edemeyeceklerini Cumhuriyet Savcısı belirler. Jandarmaların tutuklanması ya da soruşturmanın uzaması durumunda sevk işlemi o yer jandarması tarafından yapılır.

*Sevk ve Nakil Sırasında Konaklama

Sevk ve nakillerde, gidilecek yere gündüz varılacak biçimde hareket edilir. Zorunluluk nedeniyle konaklamak durumunda kalınırsa, tutuklu ve hükümlülerin geceyi yol üzerinde bulunan il ya da ilçe merkezlerindeki ceza infaz kurumlarında, zorunluluk varsa jandarma birimlerinin emniyet odalarında geçirmeleri sağlanır.

Belde ve köylerde jandarma karakolunda, karakol yoksa köy odasında, belediye hizmet binasında konaklamaya uygun bir odada gerekli önlemler alınarak kalınabilir.

*Tutuklu ve Hükümlülerin Sağlık Kuruluşlarında Muhafazası

Tutuklu veya hükümlülerden, hastalananların sağlık kuramlarına sevk edilenleri ve bu yerlerde muhafazası jandarma tarafından sağlanır.

Sağlık kuramlarında önceden, jandarmanın görüşü alınarak tutuklu ve hükümlülerin iyileştirilmeleri sırasında konulabilecekleri özel yerleri hazırlar ve her an hizmete hazır ve bakımlı bulundurulur.

*Çalıştırılan Tutuklu ve Hükümlülerin Muhafazası

Adalet Bakanlığı tarafından düzenlenen, tutuklu ve hükümlü çalıştırma faaliyetleri sırasında, tutuklu veya hükümlülerin muhafazası jandarma tarafından sağlanır.

Diğer kamu kurum ve kuruluşlarda çalıştırılan tutuklu ve hükümlülerin muhafaza görevi ceza infaz kuramlarının kendi yönetimi ve personelince yürütülür.

(2) Adli Görevler

Kolluğun adlî görevleri; suç şüphesinin öğrenilmesi ile başlar, suçla ilgili delillerin toplanması ve yakalanan veya şüpheli hakkında adlî soruşturmanın yapılarak gerekli görülmesi hâlinde haklarında Cumhuriyet Savcısı tarafından kamu davasının açılması ve şüphelinin tutuklanması durumunda ceza infaz kurumu veya tutukevine teslim edilmesi, kovuşturma (yargılama) aşamasında mahkemenin istediği işlerin yerine getirilmesini takip eder.

Birçok kanun jandarmaya adlî görev vermektedir. Ancak; kolluğa adli görev veren esas kaynak, Ceza Muhakemesi Kanunu’dur. Bu kanuna göre, adlî faaliyetleri yürütmekten sorumlu birim öncelikle adlî kolluktur.

Cumhuriyet Savcısı meydana gelen bir olayla ilgili araştırma yapılmasını doğrudan kendisi yapabileceği gibi, adlî kolluk vasıtasıyla da yerine getirebilir. Bu konuda adlî kolluk verilen emir derhal yerine getirilir.

Cumhuriyet Savcısı, adlî kolluk görevlilerine emirleri yazılı, acele hallerde sözlü olarak verir. Sözlü emir, en kısa sürede yazılı hâle dönüştürerek, mümkün olması halinde en seri iletişim vasıtasıyla ilgili adlî kolluğa bildirir.

Adli görevler, işlenmiş suçlarla ilgili olarak ceza muhakemesine ilişkin mevzuatta belirtilen işlemleri yapmayı ve bunlara ilişkin adli hizmetleri yerine getirmeyi kapsar.

Soruşturma işlemleri, Cumhuriyet Savcısının emir ve talimatları doğrultusunda adli kolluğa yaptırılır.

Gözaltına alınan şahısların, sadece adli makamlar önüne çıkarılıncaya kadarki yeme, içme ve nakil masrafları ile sevkin Jandarma Genel Komutanlığına ait taşıtlarla gerçekleştirilmesi durumunda, söz konusu taşıta ait yakıt ve benzeri masraflar Jandarma Genel Komutanlığı bütçesinden ödenir.

Jandarma; belli başlı adli görevleri şunlardır;

• • • • Suçluları aramak, her hangi bir ihbar yâda Şikâyet beklemeksizin, bütün istihbarat tekniklerinden yararlanarak, suçları ve suçluları ortaya çıkarmak,
      • Olayların aydınlatılması, adlî makamlarca konunun iyice anlaşılması için gerekli acele önlemleri almak,
      • Düzenlenen belgeleri, toplanan delilleri, şüpheli, suç ortaklarını, ilgisine göre Cumhuriyet Savcılığına ya da diğer yetkili makamlara, kanun ve nizamlara uygun şekilde göndermek,
      • Zor kullanma yetkisi veren belgelerden olan, zorla getirme kararı, tutuklama kararı, gıyabi tutuklama kararı, yakalama emri ve hapisle tazyik kararlarını yerine getirmek,
      • Polis teşkilatı olmayan yerlerde, duruşmaların güvenliğinin sağlanması için adlî makamlarca verilen emirleri yerine getirmek,
      • Zor kullanılması gereken durumlarda görevi yerine getirirken engellenme ya da saldırıya uğrama tehlikesinin bulunduğu durumlarda icra memurları tarafından yapılan yardım isteklerini yerine getirmek.

Ceza muhakemesinde soruşturma evresini başlatmaya yetkili merci Cumhuriyet Savcılığıdır.

Cumhuriyet Savcısına ulaşılamadığı durumlarda işlemlerinin Sulh Ceza Hâkimi tarafından da yapılması mümkündür.

(3) Askeri Görevler

Jandarma birlikleri; seferberlik ve savaş hallerinde, Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenecek bölümleriyle kuvvet komutanlıkları emrine girer, kalan bölümüyle normal görevlerine devam eder. Jandarma, seferberlik ve savaş halinde, Seferberlik ve Savaş Hali Kanunu ile verilen görevleri yapar.

Jandarma birlikleri; Genelkurmay Başkanlığının talebi üzerine İçişleri Bakanının, illerde ise Garnizon Komutanının talep etmesi halinde valinin onayıyla kendilerine verilen askeri görevleri de yapar. Bu görevlerin kapsamı, niteliği ve yerine getirilme esasları Genelkurmay Başkanlığı ve İçişleri Bakanlığı tarafından belirlenir.

c. Yetki

Jandarma sorumluluk alanında, mülki ve adli görevlerinin ifası sırasında Jandarma Teşkilat Görev ve Yetkileri Kanunu, Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu ve Ceza Muhakemeleri Kanunu ile diğer mevzuat hükümlerine göre hareket eder. Jandarma bu görevlerini yerine getirirken polisin sahip olduğu yetki ve sorumluluklara sahiptir.

Jandarma amirinden aldığı emri anayasa, kanun, tüzük ve yönetmelik hükümlerine aykırı görürse yerine getirmez ve bu aykırılığı emri verene bildirir. Ancak, amir emrinde ısrar eder ve bu emrini yazılı olarak tekrar ederse emir yerine getirilir. Bu halde, emri yerine getiren sorumlu olmaz.

Konusu suç teşkil eden emir hiçbir suretle yerine getirilmez. Yerine getirenler sorumluluktan kurtulamaz.

Jandarma mülki görevlerini yerine getirirken kullandığı Jandarma Teşkilat ve Yetkileri Kanunu ve Yönetmeliği ile Polis Vazife ve Salahiyetleri Kanununda belirtilen yetkiler şunlardır;

(1) Verilecek Sözlü Emirlerin Derhal Yerine Getirileceği Haller

Aşağıda yazılı hallerde;

• • • • Can, ırz veya mal emniyetini korumak için,
      • Devletin güvenliğine karşı işlenen suçların faillerini yakalamak veya delillerini tespit etmek için,
      • Devlet kuvvetleri aleyhine, yalnız veya toplu olarak taarruz ya da mukavemette bulunanları yakalamak veya bunların taarruz veya mukavemetlerini defetmek için,
      • Hükümete karşı şiddet kullanan veya gösteren ya da mukavemet edenlerin yakalanması, taamız veya mukavemet edenlerin defedilmesi için,
      • Kolluk tarafından muhafaza altına alınan şahıslara, bina veya tesislere, meskûn ya da gayrı meskûn yerlere vaki olacak münferit veya toplu tecavüzleri defetmek için,
      • Kolluk kuvvetlerinin elinden kaçmakta olan şahısların yakalanması için,
      • İşlenmekte olan bir suçun işlenmesine veya devamına mani olmak için,
      • Ceza Muhakemeleri Kanunu ile diğer kanunlar uyarınca kolluk kuvvetleri tarafından suç delillerinin tespiti veya suç faillerinin yakalanması maksadıyla yapılacak aramalar için,
      • Kanunsuz toplantı veya kanunsuz yürüyüşleri dağıtmak veya failleri yakalamak için,
      • Yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi afetlerde olay yerinde görevlilerce alınması gereken tedbirler için,
      • Umuma açık yerlerde yapılan her türlü toplantı veya yürüyüşlerde ya da törenlerde bozulan düzeni sağlamak için,
      • Herhangi bir sebeple tıkanmış olan yolların trafiğe açılması için,
      • Kanunlarda istisnai olarak kolluğun sözlü emirle yapmaya mecbur tutulduğu haller için,

yetkili amir tarafından verilecek sözlü emirler derhal yerine getirilir. Bu emirlerin yazılı olarak verilmesi istenilemez. Bu hallerde emrin yerine getirilmesinden doğabilecek sorumluluk emri verene aittir. Acele hallerde kamu düzeninin ve kamu güvenliğinin korunması için kanunla gösterilen diğer istisnalar saklıdır.

(2) Jandarmanın Yetkileri

• • • • Genel Düzeni Sağlama Yetkisi,

Jandarma;

*Kendi sorumluluk alanında kamu düzenini sağlamaya,

*Polisin sorumluluk alanı dışında kalan yerlerde 18/7/1997 tarihli ve 23053 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliğinde belirtilen esas ve şartlara uygun olarak trafiği düzenlemeye ve trafik suçlarına elkoymaya, Her türlü tehlikeyi önlemek için gerekli tedbirleri almaya,

yetkilidir.

• • • • Uyarıda Bulunma Yetkisi,

Jandarma, mevzuat hükümlerine göre bir yasağın ihlalini ve bir suçun devamını önlemek için uyarır ve uyarıya riayet edilmesini ister. Ayrıca mevzuatta öngörülen bir yükümlülüğün yerine getirilmesi, kamu düzeni nedeniyle alınmış kanuni bir önleme uygun davranılması için kişileri uyarabilir.

• • • • Kamu veya Kişiler Aleyhine İşlenen Eylem ve Hareketleri Yasaklama Yetkisi,

Jandarma;

*Genel ahlak kurallarına aykırı olarak utanç verici ve toplum düzeni bakımından tasvip edilmeyen tavır ve davranışta bulunanları,

*Sözle veya herhangi bir şekilde sarkıntılık edenleri, kötü alışkanlıklara ve her türlü ahlaksızlığa yönelten ve teşvik edenleri,

*Genel ahlaka aykırı mahiyette her türlü sesli ve görüntülü eserleri, kaydedildiği materyale bakılmaksızın üreten ve satanları,

herhangi bir şikâyet olmasa bile engeller, davranışlarının devamını durdurarak yasaklar ve gerekli kanuni işlemleri yapar.

• • • • Durdurma ve Kimlik Sorma Yetkisi,

Jandarma, kişileri ve araçları;

*Bir suç veya kabahatin işlenmesini önlemek,

*Suç işlendikten sonra kaçan faillerin yakalanmasını sağlamak, işlenen suç veya kabahatlerin faillerinin kimliklerini tespit etmek,

*Hakkında yakalama emri ya da zorla getirme kararı verilmiş olan kişileri tespit etmek,

*Kişilerin hayatı, vücut bütünlüğü veya malvarlığı bakımından ya da topluma yönelik mevcut veya muhtemel bir tehlikeyi önlemek,

amacıyla durdurabilir.

• • • • Acele Hallerde Kapalı Yerlere Girme Yetkisi,

Jandarma;

*İmdat istenmesi veya yangın, su baskını ve boğulma gibi büyük tehlikelerin haber verilmesi veya görülmesi hallerinde bu tehlikelerden kişileri kurtarmak amacıyla,

*Bir suçun işlenmesine veya işlenmekte olan bir suçun devamına engel olmak için,

konutlara, işyerlerine ve eklentilerine girebilir.

• • • • Silah Kullanma Yetkisi,

Jandarma;

*İmdat istenmesi veya yangın, su baskını ve boğulma gibi büyük tehlikelerin haber verilmesi veya görülmesi hallerinde bu tehlikelerden kişileri kurtarmak amacıyla,

*Bir suçun işlenmesine veya işlenmekte olan bir suçun devamına engel olmak için,

konutlara, işyerlerine ve eklentilerine girebilir.

Jandarma, kendisine verilen görevlerin ifası sırasında hizmet özelliğine uygun ve görevin gereği olarak kanunlarda öngörülen silah kullanma yetkisine sahiptir. Jandarma, aşağıda yazılı hallerde silah kullanmaya yetkilidir:

• • • • • *Nefsini müdafaa etmek için,
        • *Başkasının ırz ve canına vuku bulan ve başka suretle men’i mümkün olmayan bir saldırıyı savmak için;
        • *Ağır cezayı gerektiren bir suçtan sanık olarak yakalanıp nezaret altında bulunan veya herhangi bir suçtan hükümlü veya tutuklu olup da tutulması veya nakil ve sevki jandarmaya verilmiş olunan kişilerin kaçmaları veya bu maksatla jandarmaya saldırıları halinde yapılacak “dur” ihtarına itaat edilmemiş ve kaçmaya ve saldırıya engel olmak için başka çare bulunmamışsa,
        • *Korumakla memur oldukları yer, tesis ve diğer yapılar ile karakol ve silah deposu gibi yerlere, elindeki silaha veya kendisine teslim edilmiş kişilere karşı vuku bulacak saldırıyı başka türlü savuşturma imkânı olmamışsa,
        • *Ağır cezayı gerektiren ve meşhut cürüm halinde bulunan suçlarda suçlunun veya infaz kurumu ve tutukevinden kaçan hükümlü veya tutuklunun saklı olduğu yerin aranması sırasında, o yerden şüpheli bir şahıs çıkarak kaçtığı ve dur emrine kulak asmadığı görülerek başka türlü ele geçirilmesi mümkün olmazsa,
        • *Görevi sırasında jandarmaya tecavüze veya karşı koymaya elverişli silahların ve aletlerin teslimi emredildiği halde, emrin derhal yerine getirilmeyerek karşı gelinmesi veya teslim edilmiş silah ve aletlerin zorla tekrar alınmasına kalkışılmışsa,
        • *Jandarmanın görevini yapmasına yalnız veya toplu olarak fiili mukavemette bulunulmuş veya fiili saldırı ile karşı gelinmişse,
        • *Devlet nüfuz ve icraatına silahlı olarak karşı gelinmişse,
        • *Ülke içinde rastlanan kaçakçılar “dur” emrini dinlemez ve havaya ateş açılarak yapılan uyarıya da aldırmaz ise kaçakçıları ele geçirmek için,
        • *Ceza infaz kurumlarıyla tutukevlerinden kaçma girişiminde bulunan, tutuklu ve hükümlüler tekrarlanan “dur” emrine itaat etmeyerek girişimlerini sürdürürlerse kaçmalarını önlemek için; topluca fiili saldırıya kalkışırlarsa, saldırılarını savuşturup ele geçirmek için,
        • İnfaz kurumları ile tutukevlerinde, iç yönetimce bastırılmayan isyan, kargaşa, direnme ve kavga çıkması durumunda; cezaevi müdürü ile gardiyanların başvurusu üzerine kuruma girilmesi halinde, silah kullanma yetkileri çerçevesinde, ayrıca, Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanun, Asayişe Müessir bazı fiillerin önlenmesi hakkında Kanun ve Sıkıyönetim Kanununda öngörülen, silah kullanmaya ilişkin özel hükümlerde göz önünde bulundurulur.

NOT: İnzibat aletleri şunlardır; “Kelepçe (Masonet Tipi Kelepçe, Fransız kelepçesi, Plastik Kelepçe), Cop, Göz Yaşartıcı Sprey, Elektrikli Şok Aleti, Kalkan, İhtiyaca göre temin edilecek diğer malzemeler”dir.

Kişi ciddî bir tehlike oluşturuyorsa, Sevk edilen diğer kişilerin emniyeti için gerekli görülüyorsa, İntihar veya kaçmaya teşebbüs söz konusu ise, Belirtilen hususlarda bir hazırlık olduğu görülürse, Jandarmaya mukavemet ve saldırı söz konusu ise, Sevk edilecek kişiler içinde bulunulan duruma veya sayılarına göre devriyeden üstün veya fazla ise, Tutuklamayı gerektiren bir suç işlenmişse, Kişi kimliğini ispat edemiyorsa, Hükümlü ve tutuklu sevk ediliyorsa, Suç işleme arzusuna ve suçun devamına engel olunması gerekiyorsa; kelepçe takılır.

Silâhın Kapsamı: Ateşli silâhları, Kesici ve dürtücü silâhları, Önleyici, etkisiz duruma getirici ve savunmaya ilişkin hareketleri (Cop, kalkan, gaz ve sis bombaları),Gaz, boyalı ve boyasız basınçlı su püskürten araçları, Personel ve malzeme taşıyabilir zırhlı ve zırhsız araçları (BTR, Panzer, Condor, Kariyer vb.), Helikopter ve uçakları ifade eder.

Silâh Kullanma Sırası: Savunmaya yönelik aletler ile önleyici ve etkisiz duruma getirici aletlerin kullanılmasına öncelik verilir. Sonra kesici ve dürtücü silâhlarla ateşli silâhlar hedefe yöneltilir. Etkili olunmadığında dipçik ve kabzalar kullanılır. Buna rağmen sonuç alınamazsa kesici ve dürtücü silâhlar kullanılır. En son çare olarak ateşli silâhlar kullanılır.

• • • • Önleme Araması Yapma Yetkisi,

Jandarma, tehlikenin veya suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla, Sulh Ceza Hâkiminin kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde mülki amirin vereceği yazılı emirle, kişilerin üstlerini, araçlarını, özel kâğıtlarını ve eşyasını aranmasıdır

Arama kararında veya emrinde; “Sebebi, Konusu ve kapsamı, Yapılacağı yer ve Yapılacağı zaman ve geçerli olacağı süre”belirtilir.

Önleme araması yapılacak yerler şunlardır.

• • • • • *Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu kapsamına giren toplantı ve gösteri yürüyüşlerinin yapıldığı yerde veya yakın çevresinde.
        • *Özel hukuk tüzel kişileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları veya sendikaların genel kurul toplantılarının yapıldığı yerin yakın çevresinde.
        • *Halkın topluca bulunduğu veya toplanabileceği yerlerde.
        • *İdarecilerinin talebiyle ve mevzuatta yer alan usul ve şartlara uygun olarak yükseköğretim kurulularının içinde, bunların yakın çevreleri ile giriş ve çıkışlarında.
        • *Umumi veya umuma açık yerlerde.
        • *Her türlü toplu taşıma araçları ile seyir halindeki taşıtlarda, (NOT: Konutta, yerleşim yerinde ve kamuya açık olmayan işyerlerinde ve eklentilerinde önleme araması yapılamaz.)

Spor karşılaşması, miting, konser, festival, toplantı ve gösteri yürüyüşünün düzenlendiği veya aniden toplulukların oluştuğu hallerde gecikmesinde sakınca bulunan hal var sayılır.

Önleme aramasının sonucu, arama kararı veya emri veren merci ya da makama bir tutanakla bildirilir.

Jandarma, sorumluluk alanı içinde hizmet branşı, yeri ve zamanına bakılmaksızın, bir suçla karşılaştığında olaya elkoymak, suçu önlemek, şüpheli ve suç delillerini tespit, muhafaza ve yetkili kolluğa teslim etmekle görevli ve yetkilidir.

Emniyet ve asayiş işlerinde; il ve ilçelerde jandarma ile polis ve sahil güvenlik teşkilatları arasındaki ilişkiler ile asayiş toplantıları 28/6/1961 tarihli ve 5/1409 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet ve Asayiş İşlerinde İl, İlçe ve Bucaklardaki Jandarma ve Emniyet Ödevlerinin Yapılması ve Yetkilerinin Kullanılması Suretini ve Aralarındaki Münasebetleri Gösterir Yönetmelik hükümlerine göre yürütülür.

Jandarma; kanuni istisnalar saklı kalmak üzere eğlence, oyun, içki ve benzeri amaçlı umuma açık ve açılması izne bağlı olan yerlerde onsekiz yaşından küçüklerin çalıştırılmasını engeller.

Jandarma; bar, pavyon, gazino, meyhane gibi içkili yerler ile kıraathane, internet salonu ve oyun oynatılan benzeri yerlere yanlarında veli ve vasilen olsa bile onsekiz yaşını doldurmamış küçüklerin girmesini engeller.

Jandarma, sorumluluk alanı içinde hizmet branşı, yeri ve zamanına bakılmaksızın, bir suçla karşılaştığında olaya elkoymak, suçu önlemek, şüpheli ve suç delillerini tespit, muhafaza ve yetkili kolluğa teslim etmekle görevli ve yetkilidir.